Kanada Başbakanı Mark Carney’nin 22 Ekim’deki Ankara ziyaretinde imzalanan enerji belgesi, iki ülke arasındaki nükleer enerji iş birliğini somut bir zemine taşıdı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Kanada Enerji ve Doğal Kaynaklar Bakanı Tim Hodgson, Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Carney’nin huzurunda “Enerji Alanında İşbirliğine Dair Ortak Bildiri”yi imzaladı. Bakanlığın açıklamasına göre bildiri, nükleer teknolojinin enerji güvenliği, ekonomik büyüme ve temiz enerji açısından taşıdığı öneme vurgu yapıyor ve Kanada’nın nükleer teknolojisine dayalı iş birliği imkanlarının araştırılmasını öngörüyor.
Bakanlar görüşmesinin merkezinde CANDU vardı
Bayraktar, liderler görüşmesinden önce heyetlerin katılımıyla Hodgson ile bir araya geldi. Bakan, ANKA’nın aktardığı paylaşımında şu ifadeleri kullandı: “Gündemimizin merkezinde, Türkiye’nin uzun vadeli enerji arz güvenliğinde stratejik bir yere sahip olan nükleer enerji vardı. Kanada’nın CANDU reaktör teknolojisinin ülkemizde uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi ve bu doğrultuda teknik iş birliğinin geliştirilmesi üzerinde durduk.”
Bayraktar, nükleer kapasiteyi artırırken teknoloji seçeneklerini çeşitlendirmeye, mühendislik yetkinliğini güçlendirmeye ve yerli sanayinin nükleer değer zincirindeki payını büyütmeye önem verdiklerini de sözlerine ekledi. LNG ticareti, yenilenebilir enerji yatırımları ve madencilik de görüşmenin diğer başlıkları arasında yer aldı.
Liderlerin yayımladığı ve Kanada Başbakanlığı’nın sitesinde yer alan ortak açıklama da aynı çizgide. Açıklamaya göre Erdoğan ve Carney, LNG, sivil nükleer enerji, yenilenebilir enerji, temiz teknolojiler ve kritik enerji altyapısının dayanıklılığı alanlarında iş birliğini önemli ölçüde ilerletme konusunda anlaştı. Taraflar ayrıca nükleer paydaşlar arasındaki diyaloğu destekleme kararı aldı ve bakanların üzerinde uzlaştığı enerji bildirisini memnuniyetle karşıladı. Liderler aynı gün Kanada-Türkiye Stratejik Ortaklığı’nı ve üç yıllık bir eylem planını da başlattı.
Kanada reaktörün yanında yakıt da teklif ediyor
Carney, The Globe and Mail’in haberine göre Türkiye’ye CANDU reaktörleri, kritik mineraller ve LNG satmak istediğini açıkça dile getirdi. Kanada Başbakanı, “Türkiye’nin ekonomisi hızla büyüyor ve güvenli, güvenilir bir enerji arzına ihtiyacı var. LNG ve sivil nükleer teknolojiden temiz enerjiye ve kritik minerallere kadar sunabileceğimiz çok şey var” dedi.
Ağır su ile çalışan CANDU reaktörleri zenginleştirilmemiş doğal uranyum kullanabiliyor. Globe and Mail’in daha önceki haberine göre Ottawa, Türkiye’ye yalnızca reaktör değil, Kanada’daki uranyum madenlerinden yakıt da tedarik edebileceği mesajını veriyor. Aynı habere göre Türk heyeti, iki CANDU reaktörünün bulunduğu Romanya’daki Cernavoda santralini de inceledi. Kanada, yeni nükleer stratejisiyle 2040’a kadar CANDU için en az dört yeni uluslararası pazar bulmayı hedefliyor.
Toronto’daki mutabakatın devamı
Ankara’daki bildiri, mart ayında atılan adımın üzerine inşa ediliyor. AA’nın 3 Mart tarihli haberine göre Toronto’da Bayraktar ve Hodgson’ın şahitliğinde Türkiye Nükleer Enerji AŞ (TÜNAŞ) ile Kanadalı AtkinsRéalis arasında bir mutabakat zaptı imzalanmıştı. Bakanlığın açıklamasına göre zapt, CANDU teknolojisinin Türkiye’de uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi için teknik veri ve bilgi paylaşımını kapsıyor.
Türkiye, Akkuyu’da inşası süren dört ünitenin yanı sıra sekiz yeni büyük ölçekli reaktör kurmayı planlıyor. CANDU’nun bu reaktörlerden birine aday olup olmayacağı, teknik değerlendirmelerin sonucuna bağlı olacak. Henüz bağlayıcı bir santral anlaşması ya da saha kararı açıklanmış değil.
Ziyaret programı kapsamında Bayraktar, Carney’yi Ankara’da havalimanında karşıladı ve Kanadalı heyete Anıtkabir ziyaretinde eşlik etti. Kanada Başbakanlığı, ziyaretin iki ülke arasında hükümet başkanı düzeyindeki ilk ziyaret olduğunu belirtiyor.
