İlişkilerimizde bazı insanlar enerjimizi tüketir, huzurumuzu kaçırır ve en kötüsü de kendimizden şüphe duymamıza neden olur.
Ulusal Tıp Kütüphanesi’nde yayımlanan bilimsel araştırmalar; sürekli uyum sağlamak, özür dilemek veya kendinizi haklı çıkarmak zorunda kaldığınız ilişkilerin uzun vadede kaygı, yoğun psikolojik sıkıntı ve depresyonu tetiklediğini ortaya koyuyor.
Kişilik psikolojisi alanındaki sağlam araştırmalara dayanarak tanımlanan ve ruh sağlığınızı korumak için sınır çekmeniz ya da hayatınızdan tamamen çıkarmanız gereken 5 insan tipi belirlendi.
1. Çıkarları için oyun oynayan “taktiksel” manipülatörler
Bu profiller; narsisizm, Makyavelizm ve psikopatiyi barındıran “Karanlık Üçlü” kişilik özellikleriyle hareket ederler. Yapılan araştırmalar, bu kişilerin ilişkilerinde manipülasyonu ve duygusal saldırganlığı bir silah olarak kullandığını gösteriyor.
Sürekli belirsiz vaatlerde bulunup son anda geri adım atarlar. Sınır koymaya çalıştığınızda sizi suçlu hissettirirler. Kendi çıkarlarına göre bir gün aşırı sıcak ve büyüleyici, ertesi gün ise buz gibi soğuk davranırlar.
2. Sevgi maskesi takan “kontrol delileri”
Kontrolcü insanlar bu davranışlarını her zaman açıkça göstermezler. Çoğu zaman bu baskıyı “seni düşündüğüm için”, “sevgi” veya “ilgi” kılıfı altında gizlerler. Bilimsel çalışmalar, bu tür zorlayıcı kontrolün kurbanlarda travma sonrası stres ve depresyon belirtilerine yol açtığını kanıtlıyor.
Sürekli nerede olduğunuzu sorgular, aşırı kıskançlık gösterirler. Sizi arkadaşlarınızdan ve ailenizden yavaş yavaş izole ederler. Ne giyeceğinizden nereye gideceğinize, hatta harcamalarınıza kadar her seçiminize müdahale etmeye çalışırlar.
3. “Şaka” adı altında küçük düşüren saldırganlar
Hakaretler, acımasız alaylar ve örtülü tehditler psikolojik saldırganlığın en yaygın biçimleridir. Araştırmalar, psikolojik şiddetin yarattığı tahribatın ve kaygının, fiziksel şiddet kadar derin izler bıraktığını gösteriyor.
Eğlence adı altında sürekli kırıcı ve iğneleyici şakalar yaparlar. Zekanızı, bedeninizi veya duygularınızı sistematik olarak eleştirirler. Canınızı acıttıklarında ve siz buna tepki gösterdiğinizde ise anında “Çok abartıyorsun, sadece şakaydı” diyerek savunmaya geçerler.
4. Sürekli eleştiren ve küçümseyenler
İlişki uzmanı John Gottman’ın uzun yıllara dayanan evlilik araştırmaları, “küçümseme” davranışının bir ilişkinin sonunu getiren en büyük zehir olduğunu gösteriyor. Küçümseyen partnerler, sorunu çözmek yerine doğrudan karşınızdakinin kişiliğine saldırır.
Konuşurken iç çeker, gözlerini devirir veya sizi aşağılayan kelimeler seçerler. Sık sık “Sen beceriksizsin”, “Çok gülünçsün” gibi ifadeler kullanırlar. Onların yanında kendinizi anlaşılmış hissetmek yerine, sürekli yargılanan bir sanık gibi hissedersiniz.
5. Kendi gerçekliğinizi sorgulatan “Gaslighter”lar
Bu kişiler sadece sizinle tartışmakla kalmaz; doğrudan ne gördüğünüzü, ne duyduğunuzu ve ne hissettiğinizi inkar ederek hafızanızla oynarlar. Bu psikolojik baskı taktiği, kurban üzerinde kalıcı zihinsel hasarlar bırakan sinsi bir güç kazanma aracıdır.
Çok yakın zamanda yaşanmış bir olay için “Ben bunu asla söylemedim” diyerek sizi yalancı durumuna düşürürler. “Çok kırılgansın, her şeyi kafanda uyduruyorsun” ya da “Herkes senin ne kadar tuhaf ve karmaşık biri olduğunu düşünüyor” gibi cümlelerle sizi yalnızlığa iterler.
