21 Mayıs 2026 tarihinde, ABD, İsrail ve İran arasında 28 Şubat 2026’da başlayan çatışmalar, sadece Batı Asya’nın askeri dengelerini değil, aynı zamanda küresel ekonomik yapıyı, enerji güvenliğini ve finans piyasalarını derinden sarsan bir krize dönüşmüştür. Başlangıçta kısa süreli bir operasyon olarak planlanan bu süreç, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim ve karşılıklı saldırılarla küresel bir ekonomik sarsıntıya neden olmuştur.
SAVAŞIN BAŞLANGICI: 28 ŞUBAT 2026
28 Şubat gecesi, ABD ve İsrail, İran’ın Tahran, İsfahan, Natanz ve Kirmanşah çevresindeki askeri ve nükleer tesislerine kapsamlı hava saldırıları düzenlemiştir. ABD yönetimi bu operasyonu “önleyici güvenlik hamlesi” olarak tanımlarken, İsrail saldırıların “varoluşsal tehdit” nedeniyle yapıldığını belirtmiştir. ABD Başkanı Donald Trump, “İran’ın nükleer silaha ulaşmasına asla izin vermeyeceğiz” derken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu operasyonun süreceğini ifade etmiştir. İran ise bu saldırıları savaş ilanı olarak değerlendirerek ABD üsleri ve İsrail şehirlerini hedef alacağını açıklamıştır.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ VE ENERJİ PİYASALARI
Savaşın en kritik dönüm noktası, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerinden enerji akışını tehdit etmesi olmuştur. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte biri bu bölgeden geçmektedir. Bu gelişmeyle birlikte:
– Brent petrol fiyatları hızla yükseldi,
– Altın tarihi zirveleri test etti,
– Gümüşte büyük dalgalanmalar yaşandı,
– Küresel borsalarda satış dalgaları hız kazandı.
Piyasalarda ana beklenti, “Hürmüz Boğazı kapanırsa küresel bir enerji krizi yaşanır” yönünde olmuştur.
MART 2026: ENERJİ KRİZİ KAPIDA
Mart ayının ilk haftasında İran, Hürmüz çevresindeki tanker trafiğini yavaşlatmaya başladı. Sigorta maliyetlerindeki artış küresel enerji piyasalarında panik yarattı. Petrol fiyatları 120 doların üzerine çıkarak analistler tarafından “1970’lerden bu yana görülen en sert enerji şoklarından biri” olarak değerlendirildi. Altın güvenli liman talebinin artmasıyla yükseliş kaydederken, gümüş hem sanayi metali hem de güvenli liman rolü nedeniyle daha sert dalgalanmalar gösterdi.
TRUMP’IN AÇIKLAMALARI PİYASALARI ŞEKİLLENDİRDİ
Savaş süresince ABD Başkanı Donald Trump’ın yapmış olduğu açıklamalar piyasalar üzerinde doğrudan etkiler yarattı. Sert açıklamalar petrol fiyatlarını yükseltirken, diplomasi mesajları fiyatları aşağı çekti. Altın güvenli liman talebiyle dalgalanırken, gümüşte yüzde 5’i aşan hareketler gözlemlendi. Özellikle 2 Nisan sonrasında gümüşte belirgin satışlar oldu.
İSRAİL VE İRAN STRATEJİLERİ
İsrail, İran’ın nükleer kapasitesini ve bölgedeki etkisini hedef alan bir strateji izlemeye başladı. Süreç uzadıkça, İsrail ekonomisi de güvenlik baskılarından olumsuz etkilendi. İran ise, doğrudan bir savaş yerine asimetrik baskı stratejisini benimseyerek:
– Körfez enerji yollarında baskı,
– ABD üslerine tehdit,
– İsrail’e füze saldırıları,
– Deniz taşımacılığına müdahale gibi eylemlere yöneldi.
Hürmüz Boğazı, İran’ın en güçlü ekonomik baskı aracı haline geldi.
NİSAN 2026: EKONOMİK SONUÇLAR GÖRÜNMEYE BAŞLADI
Nisan ayında savaşın ekonomik sonuçları belirginleşmeye başladı. Avrupa’da enerji maliyetleri artarken, enflasyon beklentileri bozuldu. ABD’de yükselen benzin fiyatları ise iç politikada baskı oluşturdu. Altın güçlü kalmayı sürdürürken, petrol yüksek seviyelerde dengelendi. Gümüş ise daha sert fiyat hareketleri göstermeye devam etti.
DİPLOMASİ TRAFİĞİ VE KÖRFEZDE ARABULUCULUK
Nisan sonuna doğru Pakistan, Katar, Suudi Arabistan ve BAE, diplomatik çabaları hızlandırarak devreye girdi. İran tarafı, yaptırımların kaldırılması ve fonların serbest bırakılması talepleri sundu ancak Washington bu taleplerin büyük kısmını reddetti.
MAYIS 2026: ATEŞKES UMUTLARI
Mayıs ayında savaşın gidişatı değişmeye başladı. Diplomasi mesajları artarken, askeri tehditler de sürdü. Trump, 17 Mayıs’ta “Saat işliyor, İran hızlı davranmalı” ve 19 Mayıs’ta “İran’a yeniden büyük bir darbe vurabiliriz” ifadelerini kullandı. Aynı dönemde bazı saldırı planlarının ertelendiği açıklandı. Bu gelişmeler piyasalarda anlık fiyatlamalara neden oldu:
– Petrol fiyatları geriledi,
– Altın toparlanma yaşadı,
– Gümüşde yükselişler gözlemlendi.
